1970: Amsterdam Dodenherdenking

1970: Amsterdam Dodenherdenking

1980: ANDRA-affiche

1980: ANDRA-affiche actie Broerstraat

kranslegging namens lhbt-beweging

Eerbetoon namens Nijmeegse lhbt-ers

image   Verzwegen en bijna vergeten

Dodenherdenking in Regenboogstad Nijmegen:

"Het gaat ook niet om grote aantallen"

Dodenherdenking in Regenboogstad Nijmegen: "Het gaat ook niet om grote aantallen".

In Nijmegen wordt sinds 1975 op 4 mei een krans gelegd namens de lhbti-beweging. Ook in Nijmegen [Regenboogstad] is zichtbaarheid van de roze gemeenschap bij deze herdenking niet vanzelfsprekend.

Begin mei is er steevast discussie over de Dodenherdenking. Welke slachtoffers worden er op 4 mei genoemd, in welke volgorde en wie mag er bloemen leggen? In Nijmegen is dat helaas niet anders.

De verschrikkingen die ook homoseksuele mannen en lesbische vrouwen tijdens de Tweede Wereldoorlog en in concentratiekampen moesten ondergaan, zijn in de jaren na de bevrijding lang genegeerd. De verhalen waren bekend. Over homovervolging én dapper verzet door homo's en lesbo's werd toen o.a. gepubliceerd door het COC. Maar in de landelijke geschiedschrijving over WO2 [Lou de Jong] kwam homovervolging en -verzet nauwelijks voor. Die geschiedenis werd herontdekt toen de lhbti-beweging eind jaren 70 zelf onderzoek ging doen [o.a. Pieter Koenders].

ANDRA-sticker actie Broerstraat 3 mei 1980

In de jaren 80 organiseerde het Nijmeegse Comité van Waakzaamheid tegen Fascisme lezingen over 'Fascisme en Homosexualiteit' [door de Nijmeegse homoloog Henk van de Boogaard] die zeer druk werden bezocht. De homo-emancipatiegroep ANDRA hield ieder jaar een straatactie in Nijmegen, waarbij steevast aandacht werd besteed aan de vervolging van homo's tijdens WO2. [klik om te vergroten]

Voor de plechtigheid zoals we die nu in Nijmegen kennen, werd in 1975 uitgerekend een kiem gelegd door de Nijmeegse Jongeren Werkgroep Homofilie [NJWH] en Rooie Flikkers. De Rooie Flikkers wilden op zaterdag het winkelend publiek informeren over de homovervolging in WO2 en op zondag 4 mei een krans leggen op het Trajanusplein. De vergunning voor de straatactie werd echter op het laatste nippertje geweigerd, omdat het 'te confronterend' werd gevonden. Toen de Rooie Flikkers op 3 mei toch de [Broer]straat opgingen, kwam het al snel tot een botsing met de politie. Klappen, arrestaties en een rechtszaak waren het gevolg.
Op zondag 4 mei namen de homojongeren dan toch voor het eerst deel aan de - toen gebruikelijke - stille tocht door de stad. Ze legden een eigen krans op het Trajanusplein. De stoet bestond uit enkele tientallen mensen. Behalve homo's en lesbo's - met 'confronterende' roze driehoek - liepen daar oude communisten uit het verzet en een handvol veteranen mee. De plaatselijke overheid stuurde de dienstauto van de burgemeester en diens chauffeur bezorgde de krans namens de stad Nijmegen ...

Sindsdien werd er in Nijmegen actief voorlichting gegeven over fascisme en homovervolging en deed de lhbti-beweging mee aan de Dodenherdenking. Vast onderdeel was en is ook het verzet tegen de deelname. Met name in die eerste jaren werd de krans vernield, verwijderd of werden de linten er vanaf geknipt. Daarnaast vonden [en vinden] overheden steeds redenen om homovervolging tijdens WO2 minder belangrijk te maken. Waarop de roze beweging moet 'bewijzen' dat ook ["hoeveel dan?"] homo's en lesbo's vervolgd werden door de nazi's.

Om over na te denken...    Het Landelijk Comité 4/5 mei is van mening dat homoseksuele mensen tijdens de Tweede Wereldoorlog 'als groep niet vervolgd zijn'. Het plaatselijk Comité 4/5 mei voegt daar aan toe: "Het gaat niet om grote aantallen". Sinds 2014 wordt de Nijmeegse lhbti-gemeenschap niet meer genoemd tijdens de Dodenherdenking en moet COC haar bloemen leggen aan het eind van de officiële plechtigheid op het Trajanusplein, samen met 'Overige Maatschappelijke Organisaties'. Regenbooggemeente Nijmegen vindt dat het opnoemen van alle deelnemende organisaties teveel tijd in beslag neemt.

2018 Dodenherdenking Nijmegen, aktie Jac Splinter aternatieve kranslegging

2018 Dodenherdenking Nijmegen, aktie Jac Splinter aternatieve kranslegging

4 mei 2018 : Jac Splinter organiseert een alternatieve kranslegging op het Trajanusplein. Klik om te vergroten.

opdrachten

   Wat bedoelde homo-emancipatiegroep ANDRA in de jaren 80 met "de grote verdwijntruc van historici"?

  Kunstenaar Jac Splinter organiseert op 4 mei 2018 een alternatieve kranslegging op het Trajanusplein. Plaatselijk comité 4/5 mei vindt de actie "Ongepast en uitermate storend" [Gelderlander 4 mei 2018]. Jac Splinter: "De burgemeester en het comité vinden het niet netjes dat ik hier sta. Ik vind het niet netjes dat zij al vier jaar niet bereid zijn om ook maar één woord met ons hierover te wisselen". Wat vind jij van deze actie?

   Ga na hoe oud de mensen zijn die de oorlog zelf hebben meegemaakt. Wat is het verschil tussen herinneren en geschiedenis? Waarom is het juist nu zo belangrijk om ALLE vervolgden tijdens de Tweede Wereldoorlog recht te doen?

verder lezen